Kompensacja – ten mechanizm wpływa na Twoje cele i zachowania

Cześć! Witam Cię w kolejnym filmie. Tym razem będzie o kompensacji – mechanizmie obronnym, który wpływa na nasze zachowania i cele które ustalamy. Poznanie go jest ważne, jeżeli chcesz żeby twoje życiowe wybory były świadome i prowadziły Cię tam gdzie chcesz dotrzeć.

W życiu cały czas dokonujemy wyborów na co chcemy poświęcić czas i energię, jednak często nie zastanawiamy się nad każdą decyzją tylko podążamy za naszymi celami, przekonaniami albo emocjami. Co jeżeli nasze cele wynikają z potrzeby kompensacji? Czy gdyby tego mechanizmu nie było to ten cel dalej byłby dla nas ważny?

 

Kompensacja – Co to tak właściwie jest?

To mechanizm obronny który zachodzi, kiedy czujemy brak kompetencji w jakimś obszarze, czujemy się gorsi. Poczucie niższości jest rekompensowane przez osiągnięcia w innym obszarze.

To pojęcie zostało wprowadzone przez Alfreda Adlera, według niego dążenie do bycia lepszym od innych pomaga nam sobie radzić z bolesnym poczuciem niższości.

Kiedy dany cel wynika z kompensacji to jego osiągnięcie jest dla nas niesamowicie ważne – porażka nie wchodzi w grę, bo stawką jest nie tylko cel ale też nasze poczucie wartości. Pomimo, że tak naprawdę to osiągnięcie tego celu wcale nie rozwiązuje problemu poczucia niższości, to tylko iluzja w którą podświadomie wierzymy.

 

Opowiem wam teraz o Konradzie – jest uczniem w podstawówce.

Zaczęły się oceny, sprawdziany i… dostaje kiepskie oceny z matematyki. Czuje się z tym okropnie, stresuje się klasówkami, ale najgorszy moment to oddawanie sprawdzianów – boi się, że znowu dostanie dwóje. I do tego to wyczytywanie ocen, kiedy nauczycielka wpisuje je do dziennika – cała klasa wie jaki jest beznadziejny z matematyki!

Konrad czuł się źle, czuł się gorszy – zaczął bardzo dużo grać w piłkę nożną i to mu wychodziło! Im więcej grał tym był lepszy! Może i był kiepski z matematyki, ale na boisku do piłki miał szacunek i wszyscy chcieli być z nim w drużynie. Cały wolny czas trenował, bycie najlepszym zawodnikiem stało się dla niego niesamowicie ważne – a matematyka? Nie poświęcał na nią czasu.

Zauważyliście, że u Konrada zaszedł mechanizm kompensacji?

Z jednej strony świetnie, że doskonali się w sporcie, ale… czy to rozwiązuje problem z tym, że czuje się gorszy z matematyki? A już na pewno nie poprawia ocen.

 

Inny przykład. Kasia nazywana jest kobietą sukcesu. Prowadzi dobrze prosperującą firmę, jednocześnie jest żoną i matką dwójki dzieci. Dużo pracuje, jest zmęczona. Mogłaby oddelegować więcej zadań w pracy ale… z jakiegoś powodu nie chce tego zrobić. Trzyma rękę na pulsie i dba o to żeby biznes cały czas się rozwijał. Zawsze może być lepiej! Nieważne, że śpię po 5h, mam swój cel i go zrealizuję!

Kasia kiedy była dzieckiem miała bardzo krytycznych rodziców i siostrę, która zawsze była od niej lepsza. We wszystkim. Czuła się gorsza i na każdym kroku słyszała krytykę. Postawiła sobie za punkt honoru, że w życiu osiągnie sukces i pokaże ile jest warta!

20 lat od tamtego momentu dalej chce więcej sukcesu, nie potrafi się zatrzymać i powiedzieć sobie „wystarczy, mam to co chciałam”. Jest zafiksowana na więcej. Czy jest szczęśliwa? Nie. Czy uważa, że jest wartościowa? Przecież są ludzie, którzy osiągnęli więcej! Albo jakakolwiek inna wymówka

Kompensacja poczucia niższości popchnęła ją do ambitnych celów, ale… jednocześnie jej działania wciąż nie zaspokoiły jej poczucia wartości, niezależnie ile udało jej się osiągnąć. To nakładka, a nie rozwiązanie problemu.

Dodatkowo włożyła mnóstwo energii w coś, co nie dało jej prawdziwej satysfakcji ani szczęścia. Jej cel nie pochodził z jej wartości, pasji, misji tylko z potrzeby kompensacji.

 

Wygląda to źle, co? Nie zawsze tak musi być z kompensacją – może być też pozytywna.

Możemy zobaczyć co powoduje niską samoocenę i jeżeli jest oparta na faktach, tzn. że realnie brakuje jakiś umiejętności, to je wyćwiczyć. Ćwiczyć i ćwiczyć, aż się uda być w tym dobrym.

Mi pomaga w takich sytuacjach myślenie, że jeżeli nie mam danej umiejętności teraz, to nie znaczy, że nie będę tego umiała w przyszłości. Większość kompetencji da się zdobyć tylko trzeba poświęcić na to czas i energię, zamiast poddawać się na starcie. Dlatego też myślę, że kompetencje nie powinny określać naszego poczucia wartości – jesteśmy czymś więcej niż zbiorem kompetencji, które da się nauczyć.

 

Konrad mógłby skupić się na nauce matematyki, a nie na graniu w piłkę – kiedy zacząłby dostawać dobre oceny to przestałby czuć się źle z dwójami.

Kasia mogłaby popracować nad rzeczami w których czuła się gorsza od siostry, doskonalić się w nich i czuć się coraz bardziej pewna siebie.

Oczywiście warto to robić wtedy, kiedy te rzeczy są dla Ciebie ważne – jeżeli siostra była dobra w kręglach, których Kasia nie lubi to bez sensu byłoby poświęcać na to czas.

 

To jeszcze nie koniec, mam dla Ciebie jeszcze jeden smaczek;).

Kiedy zauważymy kompensacje i zaczniemy badać skąd się wzięła niska samoocena to może się okazać, że ona nie jest oparta na faktach lub jest nieaktualna.

Np. dla dorosłego Konrada to, że 15 lat temu dostawał dwóje z matematyki nie ma już żadnego znaczenia. To za co rodzice krytykowali małą Kasię już dawno się zmieniło.

Niskie poczucie własnej wartości może bazować na nieaktualnej lub zniekształconej przeszłości.

Kiedy to zobaczymy to zwiększamy szansę na to, że nasze postrzeganie samych siebie się zmieni i nie będziemy już potrzebować kompensacyjnych zachowań.

Czas i energię, które przeznaczaliśmy na kompensacje będziemy mogli wykorzystać na rzeczy dla nas ważne, dające prawdziwą satysfakcje i szczęście, prowadzące nas do punktu który świadomie wybieramy.

 

Mam nadzieję, że dzięki temu filmowi zaczniecie zauważać kompensacje i świadomie wybierzecie dobre dla Was cele i zachowania.

A! i jeżeli zauważenie kompensacji spowoduje, że spotkacie się z silnym poczuciem niskiej wartości i nie będziecie wiedzieli co z nim zrobić, to sprawdźcie pierwszy film o mechanizmach obronnych albo playlistę o tym jak sobie radzić z emocjami. Powinny pomóc.

Jeżeli ten film jest dla Ciebie wartościowy – to podziel się nim. Nigdy nie wiesz kogo zainspiruje do zmian w życiu!

Chcesz skomentować? Napisz pod filmem na YouTube:)